Ovde su živeli sultani i sultanije 400 godina: Hodnici i odaje palate Topkapi kriju tajne stare vekovima, nezamislivi sjaj i raskoš ostavljaju bez daha
Dodajte Kurir u vaš Google izborKada je sultan Mehmed II osvojio Carigrad 29. maja 1453. godine, čime je Istočno rimsko carstvo prestalo da postoji, prestonicu Osmanskog carstva je iz Jedrena preneo u novoosvojeni drevni grad. Tri dana i tri noći trajalo je pljačkanje Carigrada, a čuvenu crkvu Svete Sofije je Mehmed odmah pretvorio u džamiju.
Po naredbi sultana Mehmeda II Osvajača, šest godina posle osvajanja grada započeta je izgradnja palate Topkapi, kao novog doma carske porodice.Ime palate na turskom u bukvalnom prevodu znači "Palata topovske kapije", jer je izgrađena na mestu gradskih vrata Carigrada, koja su uništena turskim topovima. Građena je do 1465. godine i bila je glavna rezidencija osmanskih sultana skoro 400 godina, sve do 1856. godine, kada je sultan Abdulmedžid I odlučio da novo sedište vladara bude palata Dolmabahče.
Pogledajte fotografije spoljašnjosti palate Topkapi:
Iz palate se upravljalo ogromnim carstvom koje se prostiralo na tri kontinenta. Tu su se primali strani ambasadori i izaslanici i čuvale važne državne tajne i dokumenti.
Palata Topkapi se nalazi iza Aje Sofije, na strateškom mestu između Zlatnog roga, Mramornog mora i Bosfora, što joj je davalo i simbolički i vojno-politički značaj. Topkapi nije jedna zgrada, već predstavlja ogroman kompleks stotina prostorija, dvorišta, paviljona, vrtova i administrativnih zgrada, koji se širio vekovima, obično u obnovama nakon katastrofa kao što su zemljotres 1509. i požar 1665. godine. Predstavljala je grad u malom, u njoj je živelo oko 4.000 ljudi i zauzimala je prostor od oko 600.000 metara kvadratnih.
Palata je podeljena na nekoliko velikih dvorišta, koja su imala jasnu hijerarhijsku i funkcionalnu podelu.
Prvo dvorište
Prvo dvorište je bilo najotvorenije i dostupno svima. Tu su se nalazile pomoćne zgrade, radionice i prostor gde su ulazili građani i vojska. U vreme vladavine Osmanskog carstva, sva civilna lica koja nisu naoružana imala su pristup dvorištu. Ono je služilo kao spoljašnji prostor palate, odnosno park, i najveće je od svih dvorišta u Topkapiju.
U prvom dvorištu se nalazi i Aja Irina, vizantijska crkva iz četvrtog veka u kojoj je 381. godine bilo sedište Drugog vaseljenskog sabora, a u osmanskom periodu korišćena je kao skladište i carska oružarnica. Ovo dvorište bilo je poznato i kao Dvorište janjičara ili Paradni trg. Dvorski službenici i janjičari postrojavali su se duž prilaza odeveni u svoje najsvečanije odore.
Velika Kapija pozdrava vodi u palatu i drugo dvorište. Prolazak kroz kapiju bio je strogo kontrolisan. Svi posetioci morali su da siđu s konja, jer je jedino sultan imao pravo da kroz nju prođe jašući.
Pogledajte u galeriji fotografije Aje Irine:
Drugo dvorište
U Drugom dvorištu su se nalazile ključne državne institucije kao što je Divan (carski savet), mesto gde su se donosile odluke o upravljanju carstvom, državna administracija i kuhinje koje su svakodnevno spremale hranu za hiljade ljudi. Sultan je često posmatrao sastanke Divana, koje je vodio veliki vezir, iz posebne prostorije iza rešetki, bez direktnog učešća, ali sa potpunom kontrolom. Članovi Divana nisu mogli da vide sultana, ali su bili svesni njegovog mogućeg prisustva i stoga uvek na oprezu šta će izgovoriti.
Iznad prostorija Divana nalazi se Kula pravde, koja je predstavljala simbol pravičnosti sultana, odakle se prostire pogled na celu palatu.
Pogledajte u galeriji fotografije Drugog dvorišta palate Topkapi:
Ulaz u harem bio je iz Drugog dvorišta, preko posebne, strogo čuvane kapije. To nije glavna ulazna kapija u harem, već sporedna, funkcionalna kapija kroz koju su ulazile i izlazile kočije, prevozile se žene iz harema, posebno sultanove supruge i majka, dopremana je hrana, odeća i roba za unutrašnje odaje...
Iz Drugog dvorišta se u Treće ulazi kroz Kapiju sreće, koja simbolizuje prisustvo sultana u palati. Niko nije mogao da prođe kroz ovu kapiju bez sultanovog odobrenja. Čak je i veliki vezir dobijao dozvolu za prolaz samo određenim danima i pod tačno određenim uslovima.
Pogledajte u galeriji fotografije Kapije sreće u palati Topkapi:
Kapija je izgrađena za vreme Mehmeda II Osvajača u 15. veku. Sultan je ovu kapiju koristio samo za posebne ceremonije. Na verske praznike, svečane dane i prilikom stupanja na presto, sedeo je ispred kapije na svom prestolu, dok su mu podanici i državni službenici odavali počast stojeći. Ovde je prolazio i kovčeg preminulog sultana ka mestu gde će biti sahranjen. Baš kroz ovu kapiju prošlo je i 19 kovčega mrtvih prinčeva, čije je likvidacije naredio njihov brat Murat III.
Treće dvorište
Treće dvorište je bio najstrože čuvani deo palate, rezervisan za sultana i najelitnije službenike. Tu se nalazila privatna rezidencija sultana i dvorska škola, kao i carska riznica sa neprocenjivim blagom, sala za audijencije i prostorije za obrazovanje budućih državnika. Mladi dečaci koji su odabrani kroz sistem devširme (danak u krvi) ovde su obučavani da postanu visoki državni činovnici.
Pogledajte u galeriji fotografije Trećeg dvorišta palate Topkapi:
Dvorana za audijenciju je jedna od najpoznatijih i najvažnijih prostorija palate Topkapi. Podignuta je u 15. veku u trećem dvorištu palate, i u njoj je sultan primao strane ambasadore i visoke državne zvaničnike, a tu su se održavali i zvanični susreti između sultana i članova Divana.
Četvrto dvorište
Četvrto dvorište jenajprivatniji deo palate sa vrtovima, paviljonima i prostorima za odmor sultana. Ovaj deo je imao pogled na Bosfor i služio je za ceremonije i lične trenutke vladara. U njemu se nalaze raskošno ukrašena Komora za obrezivanje, Bagdadski paviljon i Jerevanski paviljon.
Pogledajte u galeriji fotografije Četvrtog dvorišta palate Topkapi:
Carska riznica
Jedno od najimpresivnijih mesta u Topkapi palati krije blago koje svedoči o moći, bogatstvu i raskoši Osmanskog carstva. U carskoj riznici su vekovima čuvani predmeti koji su pripadali sultanima, sultanijama i prinčevima, ali i dragoceni pokloni vladara iz različitih krajeva sveta. Zlato, drago kamenje, biseri i savršena zanatska izrada spojeni su u eksponatima koji i danas ostavljaju bez daha.
Među najpoznatijim predmetima nalazi se čuveni Topkapi bodež iz 18. veka, ukrašen zlatom i velikim smaragdima. Bio je namenjen kao poklon persijskom vladaru Nadir-šahu, ali je on ubijen pre nego što je poklon mogao da mu bude uručen, pa je bodež ostao u palati.
Pogledajte u galeriji neke od predmeta izloženih u carskoj riznici palate Topkapi:
Posebnu pažnju privlači zlatni presto ukrašen dragim kamenjem, koji je nekada simbolizovao vrhovnu moć osmanskih sultana, kao i zlatna koleka iz 18. veka, izrađena i ukrašena s posebnom pažnjom. Najveća turistička atrakcija carske riznice jeste čuveni Kašikarev dijamant, koji se smatra četvrtim najvećim dijamantom na svetu i izložen je iza debelog stakla.
U riznici se mogu videti i predmeti koji pokazuju koliko je raskošan bio život na osmanskom dvoru - od zlatnog posuđa i ukrasnih predmeta, do oružja, satova i različitih dragocenosti, kao što su minđuše, ogrlice i ogledala.
Pogledajte u galeriji fotografije zlatnog trona izloženog u palati Topkapi:
Carska riznica čuva i mač Mehmeda II Osvajača, koji je pokorio Carigrad 1453. godine, kao i oružje Sulejmana Veličanstvenog. Zanimljivo je to da su sačuvani i kaftani sultana, među kojima su oni koji su pripadali Osmanu II, Ibrahimu I i Mehmedu IV, ali i ubijenih pričeva, kao što je kaftan Bajazita, sina Sulejmana Veličanstvenog. Posebno mesto zauzimaju i dva predmeta koja su sahranjena sa sultanijom Hurem: njen pojas koji je nosila oko glave i maramica.
Pogledajte u galeriji fotografije kaftana sultana i prinčeva, kao i lične predmete sultanije Hurem:
Bonus video: